De snel groeiende industriële en logistieke sector in Centraal-Azië dreigt tegen grenzen aan te lopen als het gaat om geschikte luchtvrachtcapaciteit.
De regio ontwikkelt zich in hoog tempo tot een belangrijk productie- en logistiek centrum. Tegelijkertijd nemen de eisen aan het goederenvervoer toe, vooral door groei in de mijnbouw, energiesector, infrastructuur en industrie.
Volgens schattingen is jaarlijks ongeveer 33 miljard dollar nodig voor infrastructuur in Centraal-Azië. Daarnaast zou de goederenstroom via de Middle Corridor richting 2030 mogelijk kunnen verdrievoudigen. Deze ontwikkelingen zorgen voor een toenemende vraag naar het vervoer van zware, grote, tijdkritische en projectgebonden lading.
Tijdens de Central Asia Air Cargo Summit stelde Gerhard Coetzee, Vice President Cargo – IMEA bij Chapman Freeborn, dat de economische groei steeds duidelijker een verschil blootlegt tussen de beschikbare luchtvrachtcapaciteit en wat de nieuwe industrieën daadwerkelijk nodig hebben.
Volgens Coetzee wordt een steeds groter deel van de luchtvrachtvraag binnen Centraal-Azië zelf gegenereerd, in plaats van dat goederen de regio alleen doorkruisen. Iedere sector stelt daarbij andere eisen aan het transport en een deel van deze lading kan niet efficiënt via reguliere lijndiensten worden vervoerd.
Beschikbare capaciteit is niet altijd geschikte capaciteit
De verbindingen tussen Centraal-Azië en belangrijke internationale markten worden steeds beter. China krijgt bijvoorbeeld meer directe verbindingen met Kazachstan, Oezbekistan en Kirgizië, terwijl ook het aantal geplande verbindingen met Europa groeit.
Meer verbindingen betekent echter niet automatisch dat voor iedere zending het juiste vliegtuig beschikbaar is. Vooral bij projectlading draait het om de combinatie van vliegtuigtype, route, afmetingen, gewicht en gewenste levertijd.
Een vliegtuig kan bijvoorbeeld voldoende laadvermogen hebben, terwijl de afmetingen van de lading niet in het toestel passen. Ook kan het voorkomen dat een geschikte route niet op het juiste moment beschikbaar is of dat de betrokken luchthavens onvoldoende voorzieningen hebben om de zending te verwerken.
Bij grotere vrachtvliegtuigen, zoals de B747F, B777F en AN-124, kunnen de luchthaveninfrastructuur en de beschikbare grondafhandeling zelfs bepalen of een transport überhaupt uitvoerbaar is. Een transformator van 70 ton of buizen van 16 meter lang vraagt om speciale laadapparatuur, voldoende baan- en platformcapaciteit en gespecialiseerde afhandeling.
Daar komen vergunningen en wettelijke goedkeuringen nog bij. Ook winterse omstandigheden en noodzakelijke de-icing kunnen invloed hebben op de planning en de kosten.
Volgens Coetzee beschikt Centraal-Azië weliswaar over een luchtvrachtnetwerk, maar is dat netwerk niet per definitie afgestemd op de specifieke ladingstromen die de nieuwe industriële activiteiten voortbrengen. Een reguliere lijndienst kan uitstekend functioneren voor standaardvracht, maar voor een zwaar industrieel onderdeel dat op korte termijn naar een afgelegen projectlocatie moet worden gebracht, is vaak een andere oplossing nodig.
Voor projecten in de mijnbouw, energie en infrastructuur kunnen verkeerde keuzes bovendien grote gevolgen hebben. Wanneer een cruciaal onderdeel te laat arriveert, kan de installatie, bouw of productie vertraging oplopen. De kosten van stilstand kunnen daardoor veel zwaarder wegen dan het prijsverschil tussen regulier luchtvrachtvervoer en een chartervlucht.
Vliegtuig afstemmen op de lading
Een eerder energieproject van Chapman Freeborn laat zien hoeveel voorbereiding bij dergelijke transporten komt kijken. Voor een dringend transport van productielading moesten onder meer manifolds van 12 meter lang worden vervoerd. Hiervoor waren speciaal ontworpen transportframes van 12 x 4 x 2,4 meter nodig.
De zending werd verdeeld over twee verschillende vliegtuigtypes. Een Boeing 767 vervoerde de kleinere onderdelen, terwijl een AN-124 werd ingezet voor de grote manifolds. Beide vluchten werden binnen de afgesproken planning uitgevoerd en de lading bereikte de projectlocatie op tijd.
Hoewel dit project buiten Centraal-Azië plaatsvond, laat het volgens Chapman Freeborn goed zien met welke uitdaging de regio steeds vaker te maken krijgt: het transport moet worden afgestemd op de eigenschappen van de lading en niet alleen op de beschikbare vliegtuigcapaciteit.
Coetzee benadrukt daarom dat het grootste vliegtuig niet automatisch de beste keuze is. De juiste vliegtuigselectie draait volgens hem om het vinden van het meest efficiënte toestel voor de specifieke transportopdracht.
Dat kan betekenen dat een zending over verschillende vliegtuigtypes wordt verdeeld of dat alleen het deel van de lading dat niet via het reguliere netwerk kan worden vervoerd, met een dedicated charter wordt afgehandeld.
Charter als onderdeel van de capaciteitsplanning
Chartervervoer vormt daarmee vooral een aanvulling op reguliere luchtvrachtdiensten en is niet bedoeld om deze volledig te vervangen. Het wordt relevant wanneer het bestaande netwerk niet kan voldoen aan eisen op het gebied van gewicht, afmetingen, planning, bestemming of operationele complexiteit.
Volgens Chapman Freeborn ligt er vooral winst in het eerder herkennen van dergelijke beperkingen. Bij grote mijnbouw-, energie- en infrastructuurprojecten kunnen de benodigde vliegtuigtypes, luchthavenvoorzieningen, vergunningen en mogelijke capaciteitstekorten al tijdens de voorbereidingsfase worden meegenomen.
Charter wordt daarmee niet uitsluitend een noodoplossing op het moment dat een zending dringend is, maar kan vooraf worden meegenomen als één van de beschikbare logistieke opties. Projectontwikkelaars en verladers krijgen zo meer tijd om verschillende vliegtuigen, routes en afhandelingsmogelijkheden te beoordelen voordat een harde deadline de mogelijkheden beperkt.
Naarmate Centraal-Azië een belangrijkere schakel wordt in internationale supply chains, draait de uitdaging volgens Chapman Freeborn dan ook niet alleen om de hoeveelheid luchtvrachtcapaciteit die in de regio beschikbaar is. Minstens zo belangrijk is de vraag of bedrijven toegang hebben tot de juiste capaciteit, op de juiste locatie en op het moment dat hun project daarom vraagt.